A divulgación, clave para espertar as vocacións científicas

“Non se lle pode esixir amor pola ciencia a alguén que non a coñece”. Esta é a afirmación que Juan Carlos Rolón Gadea, investigador nado en Paraguai, realizou nunha entrevista publicada na revista online de Divulgación e Cultura Científica Iberoamericana da Organización de Estados Iberoamericanos para la Educación, la Ciencia y la Cultura (OEI) e a Agencia Española de Cooperación Internacional para el Desarrollo (AECID).

Rolón Galdea conta cunha extensa carreira en países como Arxentina, Rusia ou Francia, onde se doutorou, traballou case toda a súa vida, e en 2005 recibiu o Chevalier dans l’Ordre des Palmes Académiques, a importante condecoración que  entrega o goberno francés. Hoxe está de volta en Paraguai, tras máis de 40 anos de ausencia.

Preguntado polas cuestións que se deben ter en conta para xerar unha cultura científica nun país que polo menos a nivel popular nunca a tivo, Rolón responde:

“É unha cuestión de educación básica. A falta de difusión científica é un problema moi serio. Falo da necesidade de incluír á poboación no debate sobre temas de ciencia e tecnoloxía. Pero para iso necesítase unha poboación moito máis consciente. Crear as estruturas para que a educación acade ese nivel é responsabilidade de todos nós”.

Outra reflexión que tamén merece a pena salientar é a referente á existencia ou non de amor pola ciencia no seu pais. “Se os científicos facemos ciencia é porque sentimos amor cara ela. En canto á poboación en xeral, sen embargo, si hai un grave problema de información e coñecemento. Non se lle pode esixir amor pola ciencia a alguén que non a coñece, que non sabe de que trata nin para que serve. Cambiar iso é vital en termos de educación global, pero tamén en termos da construción das vocacións. Non se fai nin se ensina ciencia para que toda a sociedade se converta nunha sociedade de científicos, pero si para que nalgúns dos seus membros se esperte unha curiosidade pola investigación. Tampouco se trata de formar unha elite, senón de permitir que aquelas persoas con predisposición para a ciencia poidan poñer a súa vocación en acto”.

Unhas palabras que din moito da necesidade de xerar vocacións científicas nos máis mozos e implicar ao conxunto da cidadanía no debate da ciencia e a tecnolóxica, uns obxectivos que resultan inalcanzables sen unha sociedade concienciada que traballe da man para acadalo.

Santiago baixo a neve

O meu amigo Manolo Bermejo fíxome chegar esta selección de fotos de Santiago con neve, acompañadas dunha suxerente música.

¡Anímovos a disfrutar doutra perspectiva da cidade!

Investigación fundamental nas universidades

Richard C. Levin, reitor da Universidade de Yale, unha das mellores universidades investigadoras dos Estados Unidos, pronunciou recentemente unha conferencia na que fixo unha apaixoada defensa do rol das universidades no desenvolvemento de investigación fundamental e da xeración de coñecementos non ligados a obxectivos económicos a curto prazo.
Na súa intervención subliñou así mesmo que este tipo de investigacións teñen que ser financiadas polos gobernos, xa que, ao non producir beneficios económicos a curto prazo, as empresas carecen de incentivos para acometelas.

Non podo estar máis de acordo co exposto por Levin, que ademais cita entre outros argumentos a favor da súa tese o que para min constitúe o informe máis importante na política científica mundial nos últimos 60 anos: “Science: The Endless Frontier”, de Vannevar Bush, que deseñou e puxo en marcha o sistema de I+D pública estadounidense na segunda metade do século XX, cos resultados de todos coñecidos.

As claves están na ciencia e a universidade

Quero recomendarvos a lectura dunha entrevista publicada esta fin de semana ao político e intelectual inglés, Christopher Patten, actual reitor da Universidade de Oxford -pero que tamén o foi de Newcastle- na que fai unha interesantísima reflexión das claves do poder económico de Estados Unidos. Para el, as bases da situación do primeiro país do mundo están na investigación e na universidade e destaca que das 50 mellores universidades, 42 están en Estados Unidos. Ademais, subliña a capacidade deste país para atraer forza intelectual doutros continentes. "O 75% dos traballos e ensaios científicos de Estados Unidos son escritos por estranxeiros", afirma.

    

Moitos de nós xa nos demos conta das enormes potencialidades da universidade e da investigación pero nunca sobran opinións e reflexións que avancen neste camiño.

Valentes palabras, interesante conclusión

A fin de semana pasada, concretamente, o domingo, liamos nun xornal galego unha entrevista realizada a Darío Villanueva, recén nomeado secretario da RAE. As súas reflexións aportan intelixencia e  unha perspectiva académica en torno ao debate social que se ten xerado en torno ás linguas. "O patrimonio lingüístico debe ser respectado e protexido. Isto é algo que non só compromete aos políticos senón tamén á sociedade civil", afirma o catedrático.

Noraboa Darío e grazas por aportar as túas interesantes e contrastadas reflexións a un tema tan importante.

Nada mellor que escribir nun encerado

Andrea Goldsmith, catedrática de Enxeñería Electrónica na Universidade de Stanford (EE UU), é capaz de imaxinar autopistas intelixentes nas que os condutores non teñen que conducir e non hai accidentes, microchips que se insiren no corpo para facer seguimento a distancia dunha doenza, ou os teléfonos móbiles de dentro de 30 anos. Di a catedrática nunha entrevista publicada hoxe en El País que “se es visionario, os avances técnicos chegan antes”.
Pero a pesares desta vocación por anticipar o futuro, Goldsmith insiste en que tampouco hai que rexeitar sen máis o que temos aprendido e funciona. Neste senso, pon como exemplo da súa experiencia como profesora universitaria que por moito que haxa que repensar como e que se ensina e como se poden aproveitar as novas ferramentas, hai ocasións nas que aínda non ten “atopado nada mellor que escribir nun encerado”.


Gústame esta afirmación porque esa é tamén a miña experiencia. O contacto persoal, a capacidade de transmitir coñecementos e emocións na aprendizaxe, o vínculo que se crea entre o profesor e os alumnos, nunca poderá ser substituído por unha máquina, e todo iso tamén se transmite e é unha peza clave na formación das persoas.